AIRHMI · 27.09.2026
CAN (Controller Area Network), araçlardaki elektronik kontrol ünitelerinin birbiriyle haberleşmesi için geliştirilmiş, gürültüye dayanıklı bir haberleşme ağıdır. Bugün otomobillerin yanı sıra otobüs ve kamyonlarda, iş makinelerinde, asansörlerde ve endüstriyel makinelerde yaygın olarak kullanılır.
CAN nasıl çalışır?
CAN hattında ana cihaz yoktur; tüm düğümler aynı iki telli hatta mesaj yayınlar. Her mesajın bir kimliği (ID) vardır ve bu kimlik aynı zamanda önceliği belirler: aynı anda iki düğüm gönderim yaparsa düşük ID’li (yüksek öncelikli) mesaj hattı kullanır, diğeri bekler. Mesajı ihtiyacı olan her düğüm alır.
- Standart CAN’de 11 bit, genişletilmiş CAN’de 29 bit kimlik kullanılır
- Klasik CAN’de bir mesaj en fazla 8 bayt veri taşır; CAN FD ile bu sınır artar
- Hata algılama ve otomatik yeniden gönderim protokolün içinde tanımlıdır
Kablolama kuralları
- Hat iki telden oluşur: CAN_H ve CAN_L; bükümlü çift kablo kullanılır
- Hattın iki ucuna 120 Ω sonlandırma direnci takılır (iki uç arasında yaklaşık 60 Ω ölçülür)
- Düğümler ana hatta kısa bağlantılarla (stub) bağlanır; uzun kollardan kaçınılır
- Hattaki tüm düğümler aynı hızda (ör. 250 kbit/s veya 500 kbit/s) çalışmalıdır; hız arttıkça hat uzunluğu kısalır
Araçlarda ve asansörlerde CAN
Araçlarda motor, fren, gösterge paneli ve kapı sistemleri CAN üzerinden veri paylaşır; ağır vasıtalarda SAE J1939 gibi üst protokoller yaygındır. Asansörlerde kumanda panosu ile kabin ve kat cihazları arasındaki haberleşmede CAN tabanlı sistemler kullanılır. Hangi mesajın hangi veriyi taşıdığı, kullanılan üst protokole ve üreticiye göre değişir.
CAN verisini ekrana veya bilgisayara taşımak
Bir HMI ekranın veya mikrodenetleyicinin tüm CAN trafiğini işlemesi gereksiz yük oluşturabilir. Bu durumda yalnızca gerekli mesajları süzen bir ara modül kullanılır. CANBus – UART Modülü, belirlediğiniz adreslerdeki mesajları filtreleyip UART formatına dönüştürür. Dijital sinyalleri CAN hattına aktarmak için ise I/O – CANBus / RS485 Modülü 16 dijital I/O bilgisini belirlenen CAN adreslerine gönderir.
